Bouw Wibautplein al sinds 2020 op de planning, maar nog altijd geen beweging

Op 31 december 2020 kreeg de Voedselbanktuin van de gemeente de opdracht om te verhuizen, omdat de bouw op het Wibautplein zou starten. Dat was tot teleurstelling van de voorzitter en de vrijwilligers van de tuin. “We hadden daar met veel plezier gewerkt, midden in een woonwijk”, vertelde Herbert Nikkels, de voorzitter, op een eerder moment aan Twee. “Mensen hadden altijd veel belangstelling. We hadden daar ook een groep van een man of vijftien.” Nikkels vraagt zich af waarom de tuin niet langer open had kunnen blijven.

In 2020 heeft de gemeente verschillende partijen uitgevraagd om de bouwplannen op het Wibautplein te realiseren. “Wij hebben dit plan toen gewonnen en de gemeente is daarna met ons in zee gegaan”, aldus een woordvoerder van BPD Delft, voorheen (tot en met 2024) Bemog. De woordvoerder herinnert zich dat bij de uitvraag voor de plannen rondom het Wibautplein in de tweede helft van 2020 al rumoer ontstond bij de Voedselbanktuin. “Zij waren nog niet op de hoogte gesteld van de plannen van de gemeente.”

'Plan snel afmaken'

In 2021 begonnen de eerste oriënterende gesprekken over de plannen van de gemeente en werd de wijk ingelicht via een presentatie. In september 2021 vond daadwerkelijk de kick-off van het participatietraject plaats. “Het was ook de bedoeling om het plan snel af te maken”, geeft de ontwikkelaar toe. Maar dat liep anders.

Foto: Twee

“Nadat een project ‘gewonnen’ is, begint het ontwerpproces eigenlijk helemaal opnieuw”, legt de ontwikkelaar uit. Dat betekent: terug naar de tekentafel. “De gemeente heeft een bepaald idee en wij maken dan een plan. Dat gaat vervolgens naar de gemeente, die daar weer iets van vindt, en zo gaat dat door.” Voor deze planvorming heeft de gemeente de tijd genomen. “Voor de besluitvorming heeft de gemeente van 2021 tot 2023 gehad.”

Een ‘heel optimistisch’ tijdpad

Het bestemmingsplan, gemaakt in samenwerking met de gemeente, lag er in 2022. Op 20 februari 2023 is de overeenkomst getekend dat het plan er zou komen. “In alle oprechtheid: in onze voorbereiding hebben we in 2021 een heel optimistisch plan gehad, waarin we ervan uitgingen dat we in 2023 zouden gaan starten met het bouwen van de woningen”, aldus de projectontwikkelaar.

Volgens de ontwikkelaar kreeg het proces daarna te maken met een aantal tegenslagen. “Voordat we de overeenkomst met de gemeente hadden, waren we al twee jaar verder. Toen kwamen we midden in corona en kwam veel stil te liggen”, licht de woordvoerder toe. Daarnaast kwamen er op het bestemmingsplan enkele herzieningen en liepen de bouwkosten enorm op. “Dat heeft te maken met de energiecrisis en de oorlog in Oekraïne. De materialen en het bouwen werden zo veel duurder.”

Foto: Twee

Samenwerking met nieuwe ontwikkelaar

Door de tegenslagen moest de ontwikkelaar naar eigen zeggen “gaan puzzelen”. Er moest opnieuw worden gekeken hoe de bouwplannen uitgevoerd konden worden. Het resultaat was dat de ontwikkelaar in april 2024 in zee wilde gaan met een andere partij: Maas Wijkontwikkeling. “Het was beter om het samen op te lossen, zowel qua kosten als qua planning.”

Eind 2024, in november, kwam er groen licht van de gemeente Schiedam. De ontwikkelaars konden samen verder met het ontwerpproces. Dat betekende opnieuw terug naar de tekentafel, nu met een extra ontwikkelaar.”

‘Geen grip op publieke procedures’

Dat het proces lang duurt, beaamt de woordvoerder van beide projectontwikkelaars. “Helaas hebben we geen grip op de publieke procedures.” Volgens hen heeft de gemeente vaak veel tijd nodig en kan dat beter. “Veel gemeenten lopen hier tegenaan. Ze hopen sneller te gaan, maar in de praktijk merk je eigenlijk altijd dat er meer tijd nodig is.”

Om diezelfde reden vindt de ontwikkelaar dat de gemeente Schiedam zich beter had kunnen voorbereiden. Met meer communicatie tussen de gemeente, bewoners en de Voedselbanktuin was het proces volgens hen makkelijker verlopen. “Maar het systeem zoals het nu werkt, laat dit niet toe.”

Foto: Twee

Goede voorbereiding is het halve werk

De ontwikkelaar geeft aan dat er andere werkafspraken mogelijk zijn om een situatie zoals met de Voedselbanktuin in de toekomst te voorkomen. “Voor ontwikkelaars is het inderdaad fijn om een terrein bouwrijp te krijgen, maar dit kan anders.” Volgens hen zou het beter zijn als de gemeente eerst een plan maakt en daarna de buurt bezoekt.

“Voordat je gaat beginnen, zou je idealiter willen communiceren wat het plan is van de gemeente en van de ontwikkelaar, en hoe bewoners of andere partijen het graag zien.”

Kwartiermaken als alternatief?

Vorig jaar publiceerde Twee een artikel over kwartiermaken, zoals dat gebeurt in Vlaardingen. Twee sprak toen met Rory Dickhoff, kwartiermaker bij verschillende Vlaardingse initiatieven. Volgens hem gaat kwartiermaken uit van tijdelijkheid en heeft het als doel om een gebied onder de aandacht te brengen, plannen rondom gebiedsontwikkeling alvast te delen en de buurt te betrekken. “Zo krijgen omwonenden niet alleen inspraak, maar ook een gevoel bij wat een plek in de toekomst kan zijn.”

Kwartiermaken, ook wel bekend als placemaking, draait volgens Dickhoff om de tijdelijke invulling van plekken die wachten op herontwikkeling. Het brengt levendigheid, voorkomt leegstand en betrekt bewoners bij toekomstplannen.

In 2013 werd het 'lege' terrein bij Van Ruytenburch in Vlaardingen juist ingezet voor de Stadslandbouw Vlaardingen: een vorm van placemaking | Foto: Nel Versteeg

Op het Wibautplein in Schiedam lijkt dit niet de gekozen aanpak te zijn geweest. Terwijl de voorzitter van de Voedselbanktuin aangeeft dat de tuin langer open had kunnen blijven. “Nu is er nog steeds niet gebouwd.” In de tussentijd heeft het terrein zes jaar lang leeggestaan.

Reactie van de gemeente Schiedam

De gemeente Schiedam laat in een reactie aan Twee weten dat de geschiedenis van het terrein verder teruggaat. Op de plek van het Dr. Wibautplein stonden vijftien jaar geleden nog flats. Na de sloop was het de bedoeling om het gebied opnieuw te ontwikkelen, maar door de marktomstandigheden liep dat destijds vertraging op.

In de tussenliggende periode heeft de gemeente het terrein tijdelijk ingericht. Zo zijn er speeltoestellen geplaatst en werd er ruimte beschikbaar gesteld aan de Voedselbanktuin.

Foto: Twee

‘Tijdelijke inrichting zo lang mogelijk behouden’

“Toen de marktomstandigheden later verbeterden, zijn er nieuwe plannen voor het gebied gemaakt en is een projectontwikkelaar aan de slag gegaan. Daarbij moesten onder meer proefboringen worden uitgevoerd, ook op het terrein van de Voedselbanktuin. Daarna verslechterden de marktomstandigheden opnieuw, waardoor het project opnieuw vertraging opliep”, aldus de gemeente.

Volgens de gemeente is er daarom voor gekozen om de tijdelijke inrichting zo lang mogelijk te behouden. De speeltoestellen blijven staan tot kort voor de start van de werkzaamheden.

Inmiddels is de planvorming in volle gang. “We zijn druk met ontwerpen. In maart gaan we door met de planontwikkeling. We streven ernaar om eind van het jaar een definitief ontwerp te hebben en de verkooppromotie en voorbereiding op te starten, zodat we in het eerste kwartaal van volgend jaar in de verkoop kunnen gaan met het plan.” Het doel staat om in 2027 te beginnen met de bouw.