Schiedamse vrouw kan nergens terecht na psychisch geweld: ‘Heb geen blauwe plekken’

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek gaven in 2024 ruim 870 duizend mensen van 16 jaar of ouder aan in de twaalf maanden daarvoor slachtoffer te zijn geweest van een of meerdere vormen van psychisch geweld in huiselijke kring. Psychisch geweld is een vorm van huiselijk geweld.

“Dan hebben we het erover dat iemand je heel systematisch en continu vernedert, nare opmerkingen maakt, ervoor zorgt dat je zelfbeeld heel laag wordt en dat je de schuld bij jezelf legt”, legt Majone Steketee uit, hoogleraar en onderzoeker op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling.

‘Turbulente relatie’

Yvonne had 23 jaar een relatie met haar ex-partner. De laatste zeven jaar woonde ze met hem samen in zijn koopwoning in Schiedam. Ze omschrijft de relatie als turbulent. “Hij was erg dominant en alles moest zoals hij het wilde. Ook had hij last van woede-uitbarstingen. In het begin dacht ik dat dat aan mij lag.”

Naarmate de jaren verstreken, werd de situatie thuis volgens Yvonne steeds ongezonder. “De laatste paar jaar waren het ergst. De bedreigingen, het geschreeuw en de woedeaanvallen werden erger. Ook sloeg hij op een gegeven moment met beide vuisten op zijn eigen hoofd, een manier om mij bang te maken”, vertelt ze.

Het gedrag van haar ex-partner maakte Yvonne steeds angstiger. Begin juli escaleerde de situatie verder. Volgens Yvonne achtervolgde haar ex-partner haar door de woning, van de ene kamer naar de andere.

Ook was er volgens haar sprake van seksueel geweld. Zo zou haar ex-partner meerdere malen intimiteit hebben geëist en haar ongewenst op intieme plekken hebben aangeraakt.

Volgens Steketee kunnen dergelijke vormen van controle en dwang passen bij zogenoemde intieme terreur. Daarbij is niet alleen sprake van afzonderlijke geweldsincidenten, maar van een patroon waarin de ene partner macht en controle over de andere probeert uit te oefenen.

Rode vlaggen | Foto: Veilig Thuis

Ambulance en politie voor de deur

De situatie leidde bij Yvonne al langere tijd tot paniekaanvallen. Na een van de achtervolgingen in huis belde ze tijdens zo’n aanval opnieuw Veilig Thuis.

“Ik had iemand van Veilig Thuis aan de lijn en zij zei dat ze 112 ging bellen. Ik had verteld over de achtervolgingen in huis en ze merkte dat ik aan het hyperventileren was”, vertelt Yvonne.

Niet veel later stonden de politie en ambulancedienst voor de deur. Yvonne werd meegenomen naar het ziekenhuis. Na enkele uren observatie kreeg ze volgens haar van een arts het advies niet meer alleen met haar ex-partner in de woning te verblijven.

Dat betekende dat Yvonne haar partner en zijn woning moest verlaten. Ze had echter geen familie of vrienden in de buurt bij wie ze terechtkon.

Dak- en thuislozenopvang

Op aanraden van hulpverleners meldde Yvonne zich bij het Centraal Onthaal in Vlaardingen, waar mensen zich kunnen melden voor maatschappelijke opvang. Ze kon vervolgens korte tijd terecht bij dak- en thuislozenopvang De Elementen.

Na een korte periode werd haar verblijf daar niet verlengd. Volgens Yvonne kreeg ze te horen dat haar situatie niet binnen de doelgroep van de opvang viel.

“Er werd tegen mij gezegd: u heeft alleen een huisvestingsprobleem. U heeft geen schulden en ook geen psychiatrische problematiek”, vertelt ze. Zelf begreep ze daar weinig van. “Waarom kom ik dan wel in aanmerking om op straat te staan?”

Vervolgens werd ze doorverwezen naar een Wijkondersteuningsteam in Schiedam, ook wel WOT genoemd. Maar ook daar kon volgens Yvonne geen tijdelijke verblijfplaats voor haar worden geregeld.

Dak- en thuislozenopvang De Elementen | Foto: Twee

Veilig Thuis

Vanaf het moment dat Yvonne haar ex-partner verliet, had ze contact met Veilig Thuis, het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Bij een melding maakt Veilig Thuis een veiligheidsbeoordeling om te bepalen welke hulp het meest passend is. Ook signalen van psychisch geweld en intieme terreur worden daarin meegenomen.

Volgens Yvonne werd haar situatie niet als acuut genoeg beoordeeld voor een plek in de vrouwenopvang. Zelf vermoedt ze dat het tekort aan opvangplaatsen daarbij een rol speelt. “Er zijn zoveel vrouwen die in dezelfde situatie zitten als ik, of erger: vrouwen die fysiek geslagen worden of met kinderen. Zij krijgen voorrang en ik vind ook dat zij voorrang krijgen, maar ik heb ook een probleem.”

Veilig Thuis benadrukt dat capaciteit en wachtlijsten geen invloed hebben op de veiligheidsbeoordeling. Als vrouwenopvang noodzakelijk is, wordt een verwijzing geregeld. Is daar geen plek, dan wordt volgens Veilig Thuis gezocht naar een alternatief, zoals een hotel.

Wie niet in aanmerking komt voor de vrouwenopvang, kan worden doorverwezen naar bijvoorbeeld het eigen netwerk, Centraal Onthaal of het wijkteam.

‘Je hoeft geen blauwe plekken te hebben’

Het verhaal van Yvonne roept de vraag op hoe psychisch geweld wordt meegewogen bij de beoordeling of iemand opvang nodig heeft.

Volgens Steketee is er inmiddels veel meer besef dat psychisch en emotioneel geweld net zo schadelijk kunnen zijn als fysiek geweld. Vooral controle, dwang en afhankelijkheid kunnen volgens haar belangrijke signalen zijn van een gevaarlijke situatie.

“Ik denk niet dat het per se zo moet zijn dat je blauwe plekken moet hebben om in de vrouwenopvang te mogen komen”, zegt ze.

Tegelijkertijd wijst Steketee erop dat Veilig Thuis vooral beoordeelt en doorverwijst en niet zelf langdurige hulp verleent. Veel zaken komen uiteindelijk terecht bij lokale wijkteams. Volgens haar kan juist daar een knelpunt ontstaan wanneer hulpverleners onvoldoende gespecialiseerde kennis hebben van huiselijk geweld en trauma.

“Als iemand bij het lokale wijkteam die kennis niet heeft en zegt: zoveel is er toch niet aan de hand, kun je niet een nacht bij een vriendin slapen, dan zit daar denk ik veel meer het probleem.”

Het WOT in Nieuwland | Foto: Twee

Tekort aan opvangplekken

Los van de beoordeling van Yvonne is er in de regio al langere tijd een tekort aan opvangplekken. Voor Maassluis, Vlaardingen en Schiedam zijn volgens cijfers die de gemeente eerder aan Twee verstrekte 18  reguliere opvangplekken beschikbaar: 14  bij Stichting Elckerlyc en vier bij Stoed. Daarnaast zijn er 10 crisisplaatsen en twee noodplekken beschikbaar voor zowel maatschappelijke opvang als vrouwenopvang.

Gemeente Schiedam liet toen weten dat deze plekken over het algemeen vol zitten. Voor vrouwen die niet direct op een crisisplek terechtkunnen, kan de wachttijd oplopen tot ongeveer 110 dagen.

‘Kom alsjeblieft naar ons’

Nadat Yvonne niet langer bij De Elementen terechtkon, dreigde ze op straat te belanden. Juist op die dag kreeg ze een telefoontje van vrijwilligers van Stichting J&S Projecten in De Gorzen. “Ze zeiden: kom alsjeblieft naar ons toe, wij kunnen je helpen”, vertelt Yvonne.

De stichting was volgens een vrijwilliger eerder door zowel het Wijkondersteuningsteam als Veilig Thuis benaderd met de vraag of zij iets voor Yvonne konden betekenen. “Je komt dan vanuit de ene onveiligheid in een andere onveiligheid terecht. Wij hadden zoiets: dat kan gewoon niet de bedoeling zijn. Die vrouw willen we helpen”, aldus Claudia Middelkoop van Stichting J&S.

Middelkoop staat Yvonne sinds het eerste contact bij in haar zoektocht naar hulp. Ze vertelt dat de vrijwilligers van de stichting aanvankelijk zelf geld bijlegden om hotelovernachtingen voor Yvonne te betalen. Daarna benaderden ze verschillende organisaties en donateurs. “Uiteindelijk heeft Stichting Lekker Geven uit Rotterdam ons het meest uit de brand geholpen”, vertelt Middelkoop.

Dankzij de donaties kon Yvonne voor langere tijd in een hotel verblijven. Inmiddels verblijft ze daar al ruim anderhalve maand.

Volgens J&S legt de situatie ook een grote druk op de vrijwilligers. Zij hielpen Yvonne onder meer bij gesprekken met organisaties, het versturen van e-mails en het zoeken naar financiering voor haar hotelverblijf. “Zij is voor ons een vrouw van vlees en bloed met een ernstig verhaal, en niet een dossier”, aldus Middelkoop.

J&S legde zich daarnaast niet neer bij de eerdere uitkomst van Veilig Thuis. Samen met Yvonne probeerde de stichting een nieuwe beoordeling van haar situatie te krijgen. Daarover vond recent een fysiek gesprek plaats. Op de uitkomst wordt nog gewacht.

Stichting J&S Projecten in de Gorzen | Foto: Twee

Schriftelijke vragen van het CDA

Ook politiek kreeg de zaak aandacht. Het CDA in Schiedam stelde schriftelijke vragen aan het college over de opvang van slachtoffers van huiselijk en psychisch geweld.

De gemeente liet eerder aan Twee weten pas inhoudelijk op vragen over de situatie te willen reageren nadat de schriftelijke vragen zijn beantwoord.

Toch een woning

Terwijl Yvonne bleef wachten op een structurele oplossing, gingen de vrijwilligers van J&S verder met zoeken naar een plek waar zij kon wonen.

Op maandag 7 september laat een van de vrijwilligers van Stichting J&S weten dat er inmiddels, in samenwerking met Stroomopwaarts, een woning voor Yvonne is gevonden. Binnenkort kan zij daar intrekken.

*Yvonne is een gefingeerde naam; de echte naam van de vrouw is bij de redactie bekend.