Groeiend stroomtekort bedreigt Schiedamse bouwplannen: ‘Klinkt ernstig, is het ook’

Dat werd duidelijk tijdens een raadsinformatieavond op dinsdag 15 september. Hierin informeerden een gebiedsregisseur van Stedin en een projectleider netcongestie van de gemeente Schiedam de gemeenteraad over het probleem en de gevolgen voor de stad.

Schiedammers merken op dit moment nog weinig van de netcongestie. “De lamp en de vaatwasser gaan gewoon aan. Ook de auto kan gewoon worden opgeladen”, zegt wethouder Dave Bouts. En voor bijvoorbeeld bouwprojecten die al zijn gestart, is volgens hem de benodigde stroomcapaciteit al toegekend.

Wanneer het elektriciteitsnet de vraag niet meer aankan, kan netcongestie ontstaan. Netbeheerders nemen dan maatregelen om overbelasting, storingen en uitval te voorkomen. Het gevolg daarvan is dat nieuwe of zwaardere aansluitingen op een wachtlijst kunnen komen te staan.

De zorgen zitten vooral bij toekomstige ontwikkelingen. Door de toenemende druk op het elektriciteitsnet kan er niet altijd voldoende capaciteit beschikbaar zijn voor nieuwe projecten in bijvoorbeeld de woningbouw of de bouw van bedrijven. “Het klinkt ernstig, maar dat is het ook”, benadrukte de gebiedsregisseur van Stedin tijdens de informatieavond.

Volgens Bouts kan dat uiteindelijk betekenen dat bouwplannen moeten worden uitgesteld. Er moet dan worden gewacht totdat er voldoende capaciteit beschikbaar is op het elektriciteitsnet.

Gemeente moet prioriteiten stellen

Om te zorgen dat nieuwe scholen en woningen zo min mogelijk vertraging oplopen, gaan de gemeente en netbeheerder Stedin vanaf 1 oktober anders samenwerken. De gemeente kan straks al heel vroeg stroom aanvragen voor bouwprojecten die tot en met 2035 gepland staan.

Binnen die nieuwe werkwijze krijgt de gemeente een ‘regierol’. Dat wil zeggen dat de gemeente leiding neemt in het in kaart brengen van toekomstige woningbouw- en onderwijsprojecten en bepaalt in welke volgorde deze bij de netbeheerder worden aangemeld. Zo kan de gemeente bepalen welke projecten prioriteit krijgen. “We gaan de rest van de projecten die we de komende tien jaar voor ons zien prioriteren en die lijst per 1 oktober aanvragen”, vertelt Bouts. Zo weet Stedin ruim van tevoren waar en wanneer er extra stroom nodig is.

De regierol van de gemeente geldt alleen voor woningbouw- en onderwijsprojecten. Voor andere projecten, zoals het plaatsen van laadpalen voor elektrische auto's, blijft het zoals het was: de gemeente vraagt capaciteit aan en Stedin beslist wat er mogelijk is.

Een transformatorhuisje in een Schiedamse woonwijk | Foto: Twee

Sommige projecten krijgen voorrang

Bij de uitvoering hiervan gaat de gemeente werken met voorrangsregels. Drie soorten bouwprojecten krijgen op basis van deze regels voorrang: projecten die helpen de drukte op het stroomnet te verminderen, veiligheidsvoorzieningen zoals politiebureaus en brandweerkazernes, en basisbehoeften zoals woningen en scholen.

Toch is voorrang hebben geen garantie dat er ook meteen stroom is. Als het net op een specifieke plek helemaal vol zit, moet zelfs een belangrijk project gewoon wachten. Projecten die niet binnen deze drie categorieën vallen, zoals een nieuw museum of zwembad, krijgen geen voorrang en moeten sluiten achteraan in de rij. Zij krijgen pas stroom als er na de voorrangsprojecten nog capaciteit over is.

Begin volgend jaar moet duidelijker worden voor hoeveel projecten er écht genoeg stroom is. “Op dat moment weten we dus ook welke projecten risico lopen op verdere uitloop, omdat we die elektriciteit niet kunnen leveren”, legt Bouts uit.

Deze nieuwe aanpak biedt overigens geen garantie dat er voor elk project meteen genoeg stroom is. Ook krijgt een project niet automatisch voorrang als het is aangemeld.

‘Pieken ontstaan op het net’

De toenemende druk op het elektriciteitsnet heeft verschillende oorzaken. Steeds meer huishoudens en bedrijven stappen over van gas naar elektriciteit. Denk daarbij aan het gebruik van warmtepompen en elektrische auto's. Tegelijkertijd wordt steeds meer elektriciteit opgewekt met bijvoorbeeld zonnepanelen. Wanneer veel elektriciteit tegelijkertijd wordt gebruikt of teruggeleverd, ontstaan pieken op het net.

Ook de groei van Schiedam speelt volgens wethouder Dave Bouts een rol. “Schiedam groeit ook als bevolking, met meer huizen. De bouwopgave is nog steeds onverminderd hoog. Dat zorgt natuurlijk wel voor additionele druk”, aldus Bouts.

Een woningbouwproject in Schiedam | Foto: Twee

Schiedam afhankelijk van Rotterdam

Hoewel er op het lokale elektriciteitsnet van Stedin in Schiedam nog geen netcongestie is, heeft de stad via het bovenliggende hoogspanningsnet van TenneT toch met het probleem te maken. Juist op dat netwerk is onvoldoende ruimte beschikbaar.

Voor Schiedam speelt daarbij het TenneT-station aan de Franklinstraat in Rotterdam een belangrijke rol. De stad is voor de aanvoer van elektriciteit afhankelijk van dit station, waar aan uitbreiding wordt gewerkt. Een deel van de oplossing voor de problemen in Schiedam ligt daardoor buiten de eigen gemeentegrenzen.

“Schiedam staat niet op zichzelf met een elektriciteitsnetwerk”, zegt Bouts. “Het zit verwerkt in een stuk van Vlaardingen en het zit verwerkt in Rotterdam. Je zal toch een samenwerking op regionaal niveau moeten aangaan.”

Aan het lokale stroomnet binnen Schiedam wordt al wel gewerkt. Volgens de gemeente zijn ongeveer 120 extra transformatorhuisjes nodig om de verwachte groei van het elektriciteitsgebruik op te kunnen vangen.

Schiedamse strategie

Naast het eerder aanvragen van capaciteit werkt de gemeente aan een bredere strategie voor netcongestie. Daarin wordt ook gekeken naar de positie van onder meer inwoners, ondernemers en ontwikkelaars.

Volgens Bouts is er ondanks de problemen geen reden voor paniek. “We hebben het in die zin onder controle.” De komende periode wil hij vooral duidelijk krijgen welke rol de gemeente zelf kan spelen. “Ik wil zorgen dat we verder vooruit gaan kijken en dat we daarmee een plan hebben en een rol definiëren waarbij we verantwoordelijkheid nemen.”

De gemeente kan het probleem volgens de wethouder niet alleen aanpakken. Samenwerking met onder meer Stedin, TenneT, andere gemeenten, ontwikkelaars en ondernemers is nodig om de gevolgen van het vollere elektriciteitsnet zoveel mogelijk te beperken.